Sunday, March 30, 2008

Surya Paloh di Pangkalan Bun

Pemimpin Media Group Surya Paloh ratong mit Pangkalan Bun kadu ni mit Pedongatan, Kabupaten Lamandau, Kalimantan Tengah ruwa rani ngehadiri Peresmian Penanaman Perdana Kelapa Sawit PT Sawit Multi Utama uleh Menteri Pertanian Anton Apriantono, Minggu (30/3).


FOTO BARONG: Kru Borneonews foto barong Pemimpin Media Group Surya Paloh, Pemilik Tanjung Lingga Group, rik penyiar Metro TV Fifi Aleida Yahya. (Borneo/Adam DP)

Wednesday, March 26, 2008

Harben

NONTON Si Bolang jak di Trans7 jeno ngingokko nyak jama tanoman inji.

Tian jak Tengger, Gunung Bromo, Jawa Timur ngucakko ni pecalingan. Kik bahasa Indonesia ni, strawberry hutan. Wat muneh sai ngucakko ni bery-beryan.

Pas kuliak injuk repa keliak ni di tivi, nyak langsung cawa jama Ren, "Wah, di Liwa gelar ni harben."

Jadi ingok waktu lunik risok nyepok harben di pekon. Batang nangon kerui (ingok muneh jama pekon di Lampung sai gelar ni Krui di pingger Samudera Indonesia). Kidang, wah ni metor. Bangik ireh.

Waduh... kik mulang mit Liwa lagi wat harben awat ya?

Monday, March 24, 2008

Apresiasi Sastra rik Teater

KOMITE Nasional Pemuda Indonesia (KNPI) Kotawaringin Barat barong Sanggar Seni Kreatif (Creative Center Production/CCF) ngegawiko Festival Apresiasi Seni Sastra dan Teater Tingkat SMP-SMA se-Pangkalan Bun 2008 di Aula Antakusuma, Pangkalan Bun, Senin, 24 Maret 2008.

DRAMA: Siswa Madrayah Aliyah (MA) Termila Pangkalan Bun saat mentasko drama sai ngegambarko pemerintah maseh risok ngekang kebibasan ni masyarakat. (Borneonews/Rahmad Minarto)

"Inji ampai muwak ni pakai ngelestariko budaya rik nyalurko bakat ni sanak sekula," ani Pembina CCF Darliani Mulyono.

Salah sai ni sai perlu tijaga yaddo drama khas Kalimantan sai gelar ni mamanda. Mamanda lamon nyeritako kerajaan rik budaya di Kalimantan.

Sayang ni nyak mak nonton. Kedugok rik pak nyak mangsa undangan, bingung sai helau nonton jam pira.

Acara ni keliwat padok. Pembukaan jam 08.00 WIB. Langsung titutup rik langsung ngeniko hadiah rani injido jam 19.00-22.00 WIB.

Friday, March 21, 2008

Seribu Ruwa Ratus Siwa Ngepuluh

ANGKA api ano?

Induh, Surat Keputusan Gubernur Lampung (Sachroedin Z.P tantu riya) Nomor G/100/B.VII/HK/2008 tetanggal 12 Maret 2008 nyantumkon jumlah seno.

Gubernur Lampung Sjachroedin Z.P.

Huido, Gubernur Oedin ngeni penghargaan jama 1.290 jelma. Piagam rik cendera mata tikeniko jama tian sai bejasa, beprestasi, rik ngabdi pakai ngebangun Lampung.

Sai nerima beasal jama bebagai bidang, injuk kas anggota Dewan, kas kepala kampung, tokoh agama, akademisi, randa perintis kemerdekaan, guru, paramedis, rik jurnalis.

Jak jurnalis, wartawan Lampung Post Hesma Eryani, wartawan Radar Lampung Gustina Asmara, rik wartawan Metro TV Fadilasari mangsa penghargaan muneh jak Pak Gub. (baca: Lampung Post, Rebu, 19 Maret 2008).

Sai bareh ni, mak pandai... Pokok ni lamon ireh ireh reeh... sai bejasa jama Provinsi Lampung. 1.290 jelma. Bayangko gawoh.

Kidang, mujor nihan nyak mak mangsa penghargaan jak Pak Gub. Bingung juga aga kurepako piagam rik cenderamata ni. Heheee....

Tuesday, March 18, 2008

Bambang Hermanto

SEKAM diurau Abdul Rasyid (sai ngedok Tanjung Lingga Group/Harian Borneonews) mit kantor ni.

Wartawan Borneonews Bambang Hermanto ngeni keterangan di Ruang Satuan Reserse dan Kriminal (Satreskrim) Kepolisian Resor Persiapan (Polrespan) Seruyan. Puluhan staf DPRD Seruyan ngeroyok Bambang rik wartawan Balanga Kalteng Effendi, Rebu (5/3).

Ya secara khusus nyawako masalah wartawan Borneonews di Seruyan Bambang Hermanto sai dianiaya lebeh jak puluh jelma staf Sekretariat DPRD Seruyan, 5 Maret ampai no.

Barong jama Bambang, wartawan tabloid Balanga Kalteng Effendi muneh kena keroyok muneh. Setemonni Bambang ingkah mangsa imbas berita Balanga Kalteng sai ngemuat dianggap staf sekretariat DPRD Seruyan ngejalko tian.

Rasyid butong balak. Ya ngilu Borneonews mak pema.

"Kesempatan nunjukko jama tian di Seruyan. Borneonews mak main-main. Tersangka musti ni titahan sunyin. Guai keti kan dilindungi undang-undang. Keti muneh wartawan profesional sai mak gegoh jama wartawan bareh sai bodrek. Ekspos terus berita ni. Tiap rani harus wat berita ni. Sampai tuntas," ani.

Lamon cawa ni. Inti ni, ya ngilu sekam full ngebela Bambang nyin masalah ni tiproses secara hukum.

Friday, March 14, 2008

Salam jama Masa Liwat: Budi P Hatees

NYAK adu ngebangun tihang-tihang lamban jak batu terjal, keping-keping cadas, luh ngederos delom hanipi bulan sarak. Badanku adu tekerah uleh ni buya ngeretap, maseh ngimut nyak ngelafalko puisi, ngitung behelai-helai angi, rik tehehuyung hara tiha ni ingokan kesia-siaan. Nyak ngehagako gairah matarani nguyah telingku, birahiku ngeledak guwai sekelebat kabut sai nyungkup jiwaku. Malahan pas kemitanku rani sai nyani buya rik bejelaga, ngedeser delom piker: kutakik riya terjal pakai naborko biji musim semi rik taganko lolong kaji migrasi mit lom jantungku. (kuterjemahko jak sajak ni Budi P. Hatees, Salam pada Masa Lalu/Salam jama Masa Liwat).

Udo, ani Budi, nyak ninggalko Lampung, mani kubelako masa pakai sia-sia. "Bukumu, MDMD, janjiku jama niku... Kukeni pandai inji mani nyak wat janji jama niku. Nyak adu beguai, mak ngedok jelma sai buterima."

Ani luwot, salam jama keluarga. Halok ram mak petungga pudak lagi.

Inji balosanku mit nomor HP ni (Induh nyampai induh mawat mani, ani nomor inji mak dipakai ni lagi): "Nyak mak pandai bepuisi lagi. Di Borneo muneh setemon ni nyak jelma kalah. Kidang, mak ngedok sai sia-sia. Malah, kematian sekali ya... (ingok sajakku, 'Mak Ngedok Kematian Sia-sia'). Nyak mak yakin ram mak petungga lagi. Walau ingkah lom batin. Kik wat bakas kerik utok sai mak mungkin tilupako, tantulah Budi Hatees. Selamat bejuang delom kehurikan sai -- halok -- ampai. Dipa ya riya nyak tetap ngenang niku. Nerima nihan jama segala ni."

(Setemon ni nyak mak lamon pandai api sai tejadi. Sai jelas, kantek sai adu berangkat. Kalau tambah sukses!)

Wednesday, March 12, 2008

Nyak Makkung Api-api...

MUSTI Udo susah mangsa Horison di isan ya? Reji ani Ajip Rosidi tattang Mak Dawah Mak Dibingi di "Jendela" Horison Maret inji: Sajak-sajak Udo yaddo terobosan balak sai ngedobrak tradisi sastra Lampung. "Tema-tema saja Udo yaddo masalah masa tanno kehurikan jelma lunik sai tepuruk, demontrasi mahasiswa, pencemaran lingkungan, nyecokko hukum sai makkung nyani puas, korupsi sai ngerajalela, pelitisi sai mak mikerko rakyat, rik wat muneh sai ngelukisko jiwa resah sai terok ngegapai Sai Nyani sai tilaherko delom struktur yang modern," ani Ajip luwot.

Kabar inji dikutipko Uda Gus tf (Gus tf Sakai) pakai sms mit nyak. Semakkung ni, ya kesipak ngucakko selamat mak saka jak nyak mangsa Hadiah Rancage 2008. "Selamat. Inji Rancage muwak ni pakai sastra Lampung ya," ani.

Wah, nyak mak ngedok api-api kik tibandingko jama ya. Gus tf Sakai, sastrawan laher di Payakumbuh, Sumatera Barat. Lulusan Fakultas Peternakan Universitas Andalas inji nulis prosa kanjak umor 13 tahun seradu cerbun ni ngemenangko hadiah kesai lomba nulis cerbun sai. Hara lamon ni bukuni sai adu terbit rik nerima pengregaan.

Sai nerima SEA Write Award dari Kerajaan Thailand pakai kumpulan cerbun ni Kemilau Cahaya dan Perempuan Buta (2004) inji terakhir nerima Khatulistiwa Literary Award 2007 pakai kumpulan cerbun ini: Perantau (2007).

Pengregaan bareh ni: Pengregaan Sastra Lontar jak Yayasan Lontar pakai kumpulan cerbun Kemilau Cahaya dan Perempuan Buta (2001), Anugerah Sastra jak Fakultas Sastra Universitas Andalas (2002), Pengregaan Penulisan Karya Sastra jak Pusat Bahasa pakai kumpulan cerbun Kemilau Cahaya dan Perempuan Buta (2002), Sih Award jak Jurnal Puisi pakai puisi "Susi 2000 M" (2002), sereta Anugerah Seni jak Komunitas Penggiat Sastra Padang dan Dewan Kesenian Sumatra Barat (2004).

Nyak? Hahaaa... Dang-dang seradu Mak Dawah Mak Dibingi, mak pandai nulis puisi lagi.

Kalau mak reno kidah.

Friday, March 07, 2008

Blogku di RSI Siaran Indonesia

AGAK tekejut juga pas ngebaca e-mail jak Maria Theresia Efika Rosemarie (Fika Rosemarie), Produser-Presenter Radio Singapore International (RSI) Indonesia, Selasa, 4 Maret 2008.

Fika Rosemarie, penyiar RSI Indonesia (tiakuk jak ija)

Ya ngucakko aga ngewancarai nyak sekaitan jama blogku sai ani, "Luar biasa narik mani makai basa Lampung."

Jadido wawancara Rebu (5/3) pukul 10.00 WIB. Hasil ni adu tisiarko di Acara Blog Bicara Siaran RSI Indonesia dibingi ni sekitar jam 9.35 waktu Singapura.

Kik aga nengi, klik gog dija.

Bunyiku lumayan merdu ya. Hehehee...

Friday, February 29, 2008

Cerita Jelma Mak Ngedok Culuk

CUBA pikerko pai jelma sai mak ngedok ruwa culuk ni midor.

Kadu ni ya singgah mit mesjid. Mit kakus, aga ngebuka rangok, nyalok rangok, ngebuka kawai ni, ngebuka rangok luwot, ngebuka kawai ni, aga benyulu... rik seterus ni.

Pakai cukut, mak mungkin.

Inji cerita sai kudengi jak khotib waktu sembayang Jumat di mesjid jeno.

Inti ni, ram musti besukor lagi wat ruwa culuk rik kelangkapan badan bareh ini. Hara lamon rezeki rik rahmat sai adu ram terima.

Thursday, February 28, 2008

Keputusan Hadiah Sastera “Rancagé” 2008*

TAHUN 2008 hinji genok do Hadiah Sastera “Rancagé” 20 tahun dikenikon jama tian sasterawan sai nulis delom basa-basa induk. Pertama kali di tahun 1989, dikenikon ingkah jama sasterawan sai nulis delom basa Sunda. Kidang jak 1994 tian sasterawan sai nulis delom basa Jawa mansa monéh hadiah sastera “Rancagé”. Rik jak 1997, tian sasterawan sai nulis delom basa Bali mansa hadiah “Rancagé” monéh. Insya Allah mulai tahun 2008, tian sasterawan sai nulis delom basa Lampung haga mansa monéh hadiah “Rancagé”.

Di tahun pertama, hadiah “Rancagé” ingkah dikenikon jama sasterawan sai nerbitkon buku unggulan. Kidang jak tahun pendua, hadiah guai karya sina didampingi andahni hadiah guai jasa, sai dikenikon jama jelma atawa lembaga sai dianggop balak jasani delom nguyunkon rik ngembangkon basa indukni. Kelawan rena unggal tahun Yayasan Kebudayaan “Rancagé” ngeluahkon enom hadiah guai telu basa induk, yaddo Bali, Jawa rik Sunda. Di gelir sina kekala ngenikon Hadiah “Samsudi” guai pengarang sai nerbitkon buku bacaan sanak-sanak unggulan delom basa Sunda.

Alhamdulillah kelawan rilani Allah rik uloran culuk tian dermawan sai ngerumasa pentingni basa induk rik sasterani delom kehurik’an bangsa, tahun hinji monéh, Hadiah Sastera “Rancagé” haga disampaikon jama tian sasterawan sai nulis delom basa induk.

Rua tahun sai liwat sikam mansa kiriman buku karya sastera delom basa Lampung. Saini karya tian sasterawan sai taru di Lampung delom basa Indonésia sedong saini lagi ngerupakon kumpulan sajak delom basa Lampung sai ditulis andahni sejelma penyair. Kidang buku sina diterbitkon pepira tahun semakkungni (2002), sehingga mak dapok dipetimbangkon guai mansa hadiah “Rancagé”. Di gelir sina, sikam juga mak yakin jama ngelanjutni penerbitan karya sastera delom basa Lampung. Wat monéh sebab baréh sai utama yaddo ulih dana Yayasan “Rancagé” tebatas nihan monéh. Guai ngenikon hadiah jama sasterawan delom telu basa sai radu dilangsungkon selama belasan tahun goh - terus terang - sikam hehengap. Dana guai keperluan hadiah rik upacara penyerahanni santor sikam mansa liwat cara - sai delom basa Sunda diucak - koréh-koréh cok. Yaddo gegoh manuk sai nguér-kuér kanik’an guai dipatukni. Sukor do bahwa unggal tahun wat gawoh dermawan sai rumasa jama pentingni nguyunkon basa induk sai sebenorni ngerupakon pekaya budaya bangsa ram.

Sikam pemuputni mutuskon guai ngenikon monéh hadiah jama sasterawan sai nulis delom basa Lampung, ulih disurung andahni keyakinan bahwa tian usahawan sai bebasa induk basa Lampung mahhakni pehma diri ngeliak wat lembaga sai haga ngenikon pengregaan jama basa bundani - najin selama hinji sikam cikan mak mansa uloran culuk jak tian usahawan Jawa atawa Bali.

Ulih ketebatasan dana monéh mulani bagi basa Lampung hadiah ingkah dikenikon guai karya. Kekalau delom tahun-tahun sai haga ratong, guai jelma atawa lembaga sai bejasa delom ngelanakon rik ngembangkon basa Lampung haga dikenikon monéh Hadiah “Rancagé”.

Najin selama 20 tahun tentang pengenian Hadiah “Rancagé” santor mansa jengan delom pérs, kidang makkung wat mansa peduli pemerintah api ya pusat atawa daérah. Ampai tahun hinji Yayasan Kebudayaan “Rancagé” guai pertama kalini mansa peduli pemerintah: Sikam mansa kiriman formulir tagihan pajok.


Hadiah "Rancagé" 2008 guai Sastera Sunda

Ngeredik’i pemuput tahun 2007, buku basa Sunda (rik Jawa monéh) sai terbit ngedadak behunjak jumlahni. Ngedadak lamon penerbit sai semakkungni mawat medulikon buku basa Sunda (rik Jawa), ujuk-ujuk injuk kipak sepupuhan nerbitkon buku basa Sunda (rik Jawa) api ya buku saka atawa karya ampai. Hal sina lain ulih timbul kerumasaan jama pentingni atawa kehaga tian penerbit mit buku delom basa induk, kidang ulih wat turuhan tentang rencana pemerintah sai haga ngewatkon proyék pembelian buku-buku delom basa induk sai danani milyaran malah puluhan milyar rupiah. Najin pembelianni - sesuai jama atoran main sai disanik andahni tian pejabat sai nalom — ngeliwati “rékanan” sai radu ditunjuk andahni pemerintah sai ngilu mit tian penerbit diskon 40% sampai 60%, kidang bagi tian “penerbit proyék” mak jadi ngeba, ulih perusahaanni mak ngeluahkon biaya rutin (overhead cost) sebab kegiatanni utamani ingkah ki wat proyék gawoh. Buku sai ditawarkonni ingkah dicitak selamon sai diperlukon gawoh, sehingga biayani cutik. Tian mak haga “bejudi” jama ngejual bukuni di toko-toko buku ulih pandai bahwa daya beli rik retok-baca bangsa ram lunik nihan. Retini keuntungan sai ya mansa jak penjualan “buku proyék” sa mak haga dihilikon guai nguatkon industri pebukuan nasional, kidang haga dihilikon mit bidang usaha baréh - nyanik hotél misalni. Kelawan rena program pemerintah ngembeli buku delom jumlah puluhan atawa ratusan ribu éksemplar, malah kipak jutaan éksemplar, mawat hak nguatkon modal industri pebukuan nasional sai lemoh.

Delom basa Sunda di tahun 2007, terbit 32 judul buku mak tekuruk buku-buku sekula. Delomni tekuruk kumpulan sajak, fiksi (roman rik cerita buntak), fiksi terjemahan, bacaan sanak-sanak, bahasan (ésai), kamus rik lelucuan. Secara garis balak sai dapok dipetimbangkon guai mansa Hadiah “Rancagé” 2008 tececok jak telu kumpulan sajak (Lagu Simpé karya Asikin Hidayat, Ruhak Burahay di Palataran karya Itto Cs. Margawaluya, rik Jiwalupat karya Godi Suwarna sai ngerupakon citak ulang jak pepira kumpulan sai radu wat terbit); enom roman (Mapay-mapay Jalan Tarahal karya Itto Cs. Margawaluya, Saéni karya Hadi AKS, Sandékala karya Godi Suwarna, Dalingding Angin Janari karya Usép Romli H.M., Misteri Gunung Koromong karya Aan Merdéka Permana enom jilid, Teu Pegat Asih terjemahan Moh. Ambri jak karangan Soeman Hs.), epak kumpulan cerita buntak (Ceurik Santri karya Usép Romli H.M., Kingkin karya Itto Cs. Margawaluya, rik Kembang Kadengda sai ngerupakon kumpulan bebarong) rik telu huraian tentang pengalaman di pekon, pengalaman cakak haji rik huraian tentang pentingni nguyunkon pulan (Kuwung-kuwung: Catetan lalampahan ka pilemburan karya N. Ding Masku rik Ajun Mahrudin, Dongéng Kuring di Tanah Suci karya Hj. Amalina Nurrohmah rik Nutur Galur Laku Rosul: Ngaheuyeuk Leuweung Ngolah Lahan karya Prof. Dr. M. Abdurrahman MA), kumpulan ésai (Urang Sunda jeung basa Sunda jak Ajip Rosidi), polémik (Polémik Undak-usuk Basa Sunda andahni Ajip Rosidi jrr.) rik bungarampai (Sajak Sunda susunan Ajip Rosidi). Gegoh sai radu ditetopkon, buku citak ulang, kumpulan karya bebarong rik karya Ajip Rosidi mak dinilai guai mansa hadiah “Rancagé”.

Sebaréh Mistéri Gunung Koromong sai sangun diniatkon penulisni sebagai cerita populér hiburan sai susunan basani semberana, karya-karya prosa sai baréh dacok tiucakkon cukup helau susunan kalimatni. Setemonni mak ngedok salahni nulis cerita populér atawa hiburan guai narik kehaga pembaca, kidang sehelauni bahasa rik kalimatni tijaga betik. Rena monéh latar sosial kesejarahanni, apilagi ki dimaksudkon sebagai cerita jama latar tundun sejarah.

Wat hal sai mesikop delom karya-karya fiksi sai terbit tahun 2007 sina, utamani karya Hadi AKS, Itto Margawaluya rik Godi Suwarna, ana ya bahwa tian gegoh sepakat nuliskon kehurik’an daérah asalni kelawan ngegunakon basa lokal monéh. Cerita Saéni karya Hadi, ngakuk latarni di pesisir barat Banton, cerita Mapay-mapay Jalan Tarahal rik cerita-cerita delom Kingkin karya Itto ngakuk latar di daerah Karawang rik Subang, sedong Sandékala karya Godi ngakuk latar di kota kecamatan Kawali, Ciamis.

Karya-karya Itto ngegambarkon kenyataan kehurik’an daérah Pakaléran (Utara) dibumbui jama kalimat-kalimat delom basa Jawa sejengan delom pebalahan tokoh-tokohni. Kidang ingkah sampai ngegambarkon kenyataan serani-rani mak ubahni jama skétsa. Hadi delom Saéni behasil ngegambarkon kehurik’an sai lebih relom, dihubungkon jama kepercayaan sai hurik delom mesarakat sejengan. Hubungan batin hantara Ijan (“kami”) jama emak téréni dihubungkon jama sasakala batu Nyi Jompong redik way Cibaliung, dihubungkon jama kepercayaan mit Nyi Munigar siluman sai ngehuni laok Barat. Basa Sunda dialék Banton delom Saéni mak ingkah wat delom pebalahan tokoh-tokohni, kidang kelawan rumasa digunakon andahni penulisni. Jama gaya cerita “jelma pertama”, ya ngegunakon kicik “kami” (lain “kuring”), ana ya sebutan jelma pertama sai umum digunakon di mesarakat Banton.

Sedongkon Godi delom Sandékala, ngegunakon ucak’an jelma pertama “uing” (jak “kuring”, digunakon di lingkungan akrab di pepekonan) rik basa dialék Ciamis. Jama latar tundun krisis sosial-ékonomi sai ngelanda negeri di masa réformasi, cerita kehurik’an masa ganta besilih tukor jama kehurik’an sai tuwoh delom kepercayaan sai ngebakak di mesarakat betalian jama Perang Bubat pepira abad sai liwat. Rua-ruani tejalin gegoh mak dapok tipisahkon, sehingga pembaca musti teliti nutuki arus cerita sai behasil diuyun helau andahni Godi, najin penggunaan sai belebihan sukukata kicik gawi (kata kerja) sai diulang injuk “ngagegebrét”, “ngahuhuleng”, “nunungguan”, “ngajajanteng”, “ngalelempéh” rbb. rik sisipan “um” injuk “gumerendeng”, “gumeter”, “jumerit”, “gumalindeng” rbb. sai ingkah nimbulkon tanda tanya.

Dalingding Angin Janari karya Usép Romli H.M. ngegambarkon usaha sia-sia muli kurban pegaulan kota métropolitan sai tian rua emakni mulang mit pekon redik jama lingkungan pesantrén kilu dibimbing andahni kyai rik anak mulini sai soléh. Emakni behasil, kidang ya tenggalan ketarik luwot mit dunia sai dirumasa radu nyadangkon dirini. Najin penuh jama huraian tentang ayat-ayat Al-Qur-an rik sual-sual keagamaan baréh, kidang ceritani lancar, sayang wat tekelincap sai mustini dibetikkon andahni éditor kidang luput, ana ya keterangan tentang jengan taru sang emak, di awalni diucakkon numpang di lamban hulun, kidang radu sia diucakkon bahwa ya taru di lamban warisanni tenggalan. Rena monéh Néndah sai basa seradu ngantakkon Fénny mit términal mulang mit Jakarta langsung nunggai emakni Fénny, basa mulang jak lamban emakni Fénny sa mansa surat Fénny jak pos.

Kumpulan sajak Lagu Simpé karya Asikin Hidayat rik Ruhak Burahay di Palataran karya Itto Margawaluya, ampai ngerupakon usaha ngegunakon sajak sebagai bentuk cawa, makkung sampai mit gaya sai oténtik. Téma sai dimuat delomni juga ngerupakon téma sai biasa wat delom umumni sajak-sajak basa Sunda.

Seradu dipetimbangkon hantara Sandékala jama Saéni, maka pemuputni diputuskon bahwa Hadiah Rancagé 2008 guai karya sastera Sunda dikenikon jama

Sandékala
Roman karya Godi Suwarna (l. di Tasikmalaya, 1956)
Terbitan Penerbit Kelir, Bandung

Jama Godi Suwarna haga disampaikon piagam rik duit (Rp. 5 juta). Kelawan hadiah hinji, Godi jadi telu kali mansa Hadiah Rancagé, unyinni guai karya, yaddo tahun 1993 guai kumpulan sajakni Blues Kéré Lauk rik tahun 1996 guai kumpulan cerita buntakni Serat Sarwasatwa. Kelawan rena wat telu sasterawan sai radu mansa Hadiah Sastera “Rancagé” telu kali. Sai baréh yaddo sasterawan Jawa Suparto Brata, ana ya tahun 2000 (guai jasa), 2001 (guai karya kumpulan cerbun Trém) rik 2005 (guai karya roman Donyané Wong Culika). Rik saini lagi yaddo sasterawan Bali I Nyoman Manda sai tahun hinji mansa hadiah luwot guai karya. Semakkungni ya mansa hadiah guai jasa (1998) rik guai karya (2003).

Sedongkon Hadiah “Rancagé” 2008 guai jasa ulih radu ngegawikon usaha nguyunkon rik ngelanakon basa Sunda, dikenikon jama

Grup Téater Sunda Kiwari (TSK)
Pimpinan R. Dadi Danusubrata (l. 15 Oktober 1950 di Bandung)

TSK dicecokkon andahni R. Dadi Danusubrata, R. Hidayat Suryalaga jrr. tahun 1975 di Bandung. Jak sina TSK mak taru-taru ngewatkon petunjukan téater modéren delom basa Sunda, najin tian ngerasa kekurangan naskah guai dipentaskon, ulih tian pengarang Sunda cutik gawoh sai nulis naskah drama. Jak 1988 TSK ngegawikon Féstival Drama Basa Sunda (FDBS) rua tahun sekali. Tahun 2008 hinji FDBS digawikon guai kesebelas kalini. FDBS pertama ditutuki andahni siwa peserta, kidang tahun-tahun selanjutni terus betambah. Tahun 2006 pesertani wat 53 rik tahun hinji wat 60 peserta. Peserta féstival sina ningkat jak tahun mit tahun, najin makkung behasil nyurung lahirni grup-grup téater Sunda profésional. Selamonni peserta FDBS sina sanak-sanak sekula, ulih TSK terok nginjakkon retok rik kecintaan sanak-sanak jama basa indukni.

Jama R. Dadi Danusubrata sebagai pimpinan TSK, haga diserahkon Hadiah “Rancagé” 2008 guai jasa berupa piagam rik duit (Rp. 5 juta).


Hadiah Sastera “Rancagé” 2008 guai sastera Jawa

Delom tahun 2007 terbit 24 judul buku sastera Jawa, berupa epak kumpulan sajak rik 20 fiksi. Di hantara fiksi wat 15 judul berupa kumpulan dongéng jak bebagai daérah di Jawa Timur injuk Lamongan, Tuban, Magetan, Tengger, Trengalék, Blitar, rbb. Sai lima lagi yaddo Gumregeté Ati Wadon kumpulan cerbun karya Sirikit Syah, Kidung Megatruh kumpulan bebarong (mak dinilai), Intan Ora Mlebu kumpulan roman secuwil karya Ary Murdiana, kumpulan satir Dongéng Sanepa Banaran Bolosukerta karya Ki Nir Puspata rik roman Tegal Bledugan karya Lanang Setyawan (kopifotoan, mak dinilai).

Sedongkon epak kumpulan sajak sina yaddo Banyuwangi rinengga ing Gurit kumpulan bebarong (mak dinilai), Tembang Kapang, Tembang Bebrayan karya Éfféndi Kadarisman, Bledheg Segara Kidul karya Turiyo Ragilputra, Saka Kupat Sawalan Tumekan Kupatan Manéh karya Suyanto alias Yanto Garuda.

Sajak-sajak karya Effendi Kadarisman delom Tembang Kapang, Tembang Bebrayan, manjakkon kederiaan penyairni, api ya delom pemilihan masalah atawa delom pemilihan perangkat éstétik injuk bunyi, kicik rik tanda-tanda basa baréh. Delom ngebacani ram mak ngerasa leju ulih Kadarisman ngulah sajak-sajakni sina jama gaya hampang, ngeliwati pesajakan sai beirama selesa kidang helau gegoh tembang memidoran sanak-sanak delom puisi Jawa tradisional. Sayangni bahwa delom kumpulan hinji wat 14 biji puisi terjemahan (jak basa Inggris rik Arab).

Bledheg Segara Kidul karya Turiyo Ragilputra ngegambarkon sikap rik pedulini penyair jama kebudayaan, jama bangsa, rik jama indai kanca. Ungkapan éksprésini bevariasi, hengasni kekala kejung, kekala rebah. Kekala gayani panas baran marah jama sai mak didemoni ya, misalni ngegambarkon kesuyaanni jama jelma langgar sai mentingkon diri tenggalan. Pepira sajakni sangun nunjukkon simpati jama rakyat lunik. Panjak nihan yaddo sikapni jama sebagian mesarakat Jawa sai tambah jaoh jak kebudayaanni tenggalan, sai diéksprésikon jama pernyataan beulang-ulang secara paralél injuk di “Aku Kangen” rik “Aku Pengin”. Unyin gagasan sai kompléks delom jiwa penyair hinji diungkapkon jama pilihan kicik sai khas Jawa, najin guai ngehurikkon suasana di sajak tetantu disisipkon kicik atawa ungkapan injaman. Jama variasi sai rupa-rupa jenis sina do kumpulan hinji jadi dinamis, kidang utuh sebagai sai totalitas. Keragoman variasi juga jadi penanda bahwa penyairni mak taru-taru nyepok keampaian éksprési. Pemampaatan tipografi rik bentuk épigram delom pepira sajakni yaddo salah sai penandani. Sayangni delom penulisan kicik-kicik injaman risok mak konsisten.

Kumpulan sajak Saka Kupat Sawalan Tumekan Kupatan Manéh karya Yanto Garuda ngemuat 44 biji guritan sai témani cundung mit situasi masa ganta sai diulah jama gaya diafan atawa transparan, tekuruk sajak satirni “Jaranan Buto” (Kuda lumping Selimor). Salah sebiji sajakni sai mesikop yaddo “Gagak Ora Bakal Memba Warna” (Gagak Mak Bakal Ganti Warna). Sajak sina ngepetanyakon nasib bangsa jama gaya oratoris sai puitis.

Seradu ngebaca rik nimbang kualitas unyin buku sastera Jawa sai terbit tahun 2007, maka ditetopkon bahwa penerima Hadiah Sastera “Rancagé” 2008 yaddo

Bledheg Segara Kidul
Karya Turiyo Ragilputra (l. Kebumén, 7 April 1964)
Terbitan Gema Grafika, Yogyakarta

Jama pengarangni haga dikenikon Hadiah Sastera “Rancagé” 2008 guai karya berupa piagam rik duit (Rp. 5 juta).

Sedongkon guai jasa delom pengembangan basa rik sastera Jawa, Hadiah Sastera “Rancagé” 2008 ditetopkon guai dikenikon jama

Sriyono
(lahir di Pacitan tahun 1945)

Srijono yaddo redaktur majalah Jawa Jaya Baya jak 1979. Semakkungni ya radu wat gawi di bank, radu sia jadi wartawan Indonesian Daily News (IDN) sai seradu bangkrut wartawanni begabung jama Jawa Pos. Di waktu sina ya mulai nulis delom basa Jawa sai dikirimkon jama majalah Jaya Baya. Ulih musti ngejaga emakni sai maring di jengan kelahiranni ya taru jak sk. Jawa Pos. Seradu emakni ninggal ya begabung jama Jaya Baya. Salah sebiji rubrik sai digawikon andahni delom Jaya Baya yaddo “Roman Secuwil” sai jadi jengan latihan tian pengarang ngura pemula nulis delom basa Jawa. Ruangan sai mulai dibuka tahun 1979 sina mansa sambuk’an helau jak tian penulis pemula sampai ganta.

Sriyono penulis fiksi monéh rik karyani risok mansa hadiah delom bebagai saémbara. Ya lamon monéh nerjemahkon karya sastera asing mit basa Jawa.

Jama Sriyono haga dikenikon Hadiah Sastera “Rancagé” 2008 guai jasa berupa piagam rik duit (Rp. 5 juta).


Hadiah Sastera “Rancagé” guai Sastera Bali

Tahun 2007 buku sastera delom bahasa Bali ingkah terbit lima judul. Jaoh lebih cutik jak tahun-tahun semakkungni sai biasani wat belasan judul. Najin secara kualitatif turun, kidang dibandingkon jama tahun-tahun semakkungni karya-karya terbitan tahun 2007 nunjukkon pengungkapan rik pengucak’an ampai tanda kreativitas jalan terus. Hantarani panjak di penyepok’an rik pencapaian éstétika bunyi sai wat di puisi, rik éstétika bentuk sai panjak di prosa.

Kelima buku sina ditulis andahni telu jelma, unyinni radu wat mansa Hadiah Rancagé. I Nyoman Manda nulis telu judul buku, yaddo roman Nembangan Sayang I (Nembangkon sayang I), roman Depang Tiang Bajang Kayang-kayang (Tagankon Nyak Tenggalan Selamani) rik sebiji kisah sai dituangkon delom pantun kilat Ajak ja Beli Mlali (Ajak do Abang Lelapahan). Nyoman Manda nerima Hadiah Sastera Rancagé 1998 (guai jasa) rik tahun 2003 (guai karya bejudul Bunga Gadung Ulung Abancang). Kelawan rena ya jadi telu kali nerima Hadiah “Rancagé”.

Rua buku sai baréh yaddo Kunang-kunang anarung Sasi (Kunang-kunang Ngelawan Bulan) ditulis andahni I Madé Suarsa penerima Hadiah “Rancagé” 2005 (guai karya bejudul Ang Ah lan Ah Ang) rik Bangké Matah (Budar Matah) karya IBW Widiasa Keniten penerima Hadiah “Rancagé” 2006 (guai karya bejudul Buduh Nglawang).

Kunang-kunang Anarung Sasi karya I Madé Suarsa ngemuat 118 sajak jama téma macom-macom jak nilai-nilai semista, isu korupsi, padah pariwisata, kukuk Yogya sampai litak Sidoarjo. Unyinni sina nunjukkon keberak’an peduli penyairni jama masalah kegantaan sai telangsung di selingkungni. Delom ngungkapkon téma-téma sina, Madé Suarsa secara konsisten nyiptakon rima rik irama sehingga sajak-sajakni jadi helau rik bangik. Kekuwawaan penyairni ngemainkon kicik ngehasilkon pengungkapan reti sai relom. Misalni di sajak sai bejudul “Mar Sinah” sai delom basa Bali retini keliak’an maring atawa meruyuh, wat asosiasi jama Marsinah pekerja bebai sai dibunuh secara mistérius sai sampai ganta makkung teungkap. Larik pemuput sajak sina bebunyi ”pamuput samar tan sinah-sinah” sai retini “pemuput samar mak jelas-jelas”.

Buku kumpulan cerbun Bangké Matah karya IBW Wiadasa Keniten manjakkon monéh usaha penulisni guai ngegarap téma-téma ampai sai mawat konvénsional jama gaya absur rik anti-réalis gegoh sai bekembang delom sastera Barat. Sai nonjol yaddo suasana rik rangkaian absurditas. Gaya absur rena radu jadi ciri utama Wiadasa Keniten. Karya-karya absur sai diungkapkon delom kalimat-kalimat rebah ngerupakon tawaran pengucak’an ampai, delom dominanni pengucak’an réalistik di dunia cerita sastera Bali.

Tawaran pengucak’an alternatif panjak monéh delom Ajak ja Beli Mladi karya Nyoman Manda. Kisah pecintaan muli-meranai hinji disampaikon delom pantun bebahasa Bali. Wat pantun epak baris, wat monéh sai rua baris. Kisahni digambarkon selingkung alam helau Ranau Batur. Pecintaanni mak mesikop ga, mak merelom, kidang pantun sai dipakai nyurahkon kisah sina kréatif rik nunjukkon pekaya éksprési rik kekuwawaan basa Bali guai nulis pantun.

Ngenilai roman Nembangan Sayang I, rada selan, ulih ceritani pagun jaoh jak selesai. Keliak’anni sebagai sindéran halus jama kehurik’an muli-meranai ganta hinji sai selesa, mupuh kehanjak gawoh rik teperangkop andahni gaya hurik konsumtif, sedong peran huluntuha guai nyegahni lemoh.

Roman rebah Depang Tiang Bajang Kayang-kayang ngegambarkon hubungan muli Bali jama ragah Australia sai mawat kehalang andahni kesenjangan kultural, kidang jimpangni mit penikahan diputukkon andah ngeledakni bom Bali. Pengarangni injuk mak bani atawa mak haga ngesaikon tian rua, injuk kipak haga metahankon tokohni sebagai jelma Bali. Sai mesikop delom roman hinji repa pengarangni ngegunakon tokoh Barat guai ngejelaskon kelayungan aspék kebudayaan rik kesenian Bali, api ya tari, ritual atawa filsafatni. Hal baréh sai mesikop monéh yaddo fénoména hétéroglosia delom reti penggunaan pepira basa delom pebalahan antar-tokoh, yaddo basa Bali, Indonésia rik Inggris.

Bedasarkon petimbangan-petimbangan sina, maka buku sai dikeni Hadiah Sastera “Rancagé” 2008 guai karya yaddo

Depang Tiang Bajang Kayang-kayang
karya I Nyoman Manda (l. Gianyar, 14 April 1939)

Jama pengarangni, I Nyoman Manda, haga dikenikon Hadiah Sastera “Rancagé” 2008 berupa piagam rik duit (Rp. 5 juta).

Sedongkon sai kepilih guai nerima Hadiah Sastera “Rancagé” 2008 guai jasa yaddo

I Madé Suatjana
(l. di Gadungan, Tabanan 14 Méi 1947)

I Madé Suatjana yaddo sai ngehalu program penulisan hurup Bali sai diucak Bali Simbar sai dapok diaplikasi di komputer liwat program Microsoft Word. Program Bali Simbar mulai direncaka tahun 1986 jama ngegunakon program Chi-writer kelawan ngelakukon modifikasi Font sehingga hurup Bali dapok diketik liwat komputer.

Tenghalu Bali Simbar sina pertama kali disosialisasikon tahun 1989 delom kelasa paméran Pésta Kesenian Bali di Dénpasar. Tahun 1993, Yayasan Sabha Sastra Bali sai begerak delom pembinaan basa rik sastera Bali modéren mulai ngegunakon tenghalu Madé Suatjana guai ngetik naskah buku pelajaran tingkat SMP. Mulai tahun 1999 program Bali Simbar dipakai di Percétakan Bali guai ngetik buku sastera rik buku pelajaran behurup Bali. Tahun 2001 ya nyiptakon program transliterasi hurup Latin mit hurup Bali, guai ngembangkon program tekait.

Jama I Madé Suatjana haga dikenikon Hadiah “Rancagé” guai jasa berupa piagam rik duit (Rp. 5 juta).


Hadiah Sastera “Rancagé” guai Sastera Lampung

Mesarakat Lampung sebenorni cukup kaya jama karya sastera berupa adi-adi, warahan, hiwang, rik sai baréh-baréh, kelamonanni berupa sastera lisan, najin wat pepira sai radu dibukukon. Tian ngedok monéh hurup tenggalan najin ganta mak dipakai lagi.

Unyin karya sastera tradisional sina teikok nihan andahni atoran bait, larik, rima rik purwakanti gegoh musti bestruktur a-b-a-b rik semacomni. Tian sasterawan sai taru di Lampung, kelamonanni nulis delom basa Indonésia api ya prosa atawa puisi. Kidang ampai-ampai hinji muncul monéh sasterawan sai nulis karya modéren delom basa Lampung, api ya prosa atawa puisi, di hantarani wat sai terbit berupa buku.

Sai paling unggak yaddo Udo Z. Karzi (gelar pina Zulkarnain Zubairi) sai radu nerbitkon buku Moméntum (2002) rik Mak Dawah Mak Dibingi (2007). Sajak-sajak Udo ngerupakon terabasan balak sai nerajang tradisi sastera Lampung sai beku. Téma-téma sajak Udo yaddo masalah masaganta kehurik’an rakyat lunik sai kelop, démonstrasi mahasiswa, kecadangan lingkungan, pelikni lapangan kerja, penegian hukum sai makkung pampan, korupsi sai ngerajalila, tian politisi sai mak mikirkon rakyat, rik wat monéh sai ngegambarkon jiwa saréh sai retok ngegapai Sang Pencipta, sai dilahirkon delom struktur sai modéren. Jama cawa baréh, sajak-sajak Udo Z. Karzi benor-benor ngacakon semangat jaman. Diharapkon dacok minjakkon tian sasterawan baréh guai nulis delom basa indukni, basa Lampung.

Pertama kalini Hadiah Sastera “Rancagé” guai karya ditetopkon haga diserahkon jama pengarang kumpulan sajak

Mak Dawah Mak Dibingi
Udo Z. Karzi (Zulkarnain Zubairi) (l. 12 Juni 1970 di Liwa, Lampung)
Terbitan BE-Press, Tanungkarang barat, Bandar Lampung

Jama Udo Z. Karzi haga dikenikon Hadiah Sastera “Rancagé” 2008 guai karya berupa piagam rik duit (Rp. 5 juta).


Hadiah “Samsudi” 2008 guai buku bacaan sanak-sanak delom basa Sunda

Di tahun 2007 wat lima judul buku bacaan guai sanak-sanak sai terbit delom basa Sunda, yaddo Banjir Getih di Pasantrén Cimarémé andahni Aan Merdéka Permana, Lalampahan Napoléon saduran H.A. Rochman, Si Sekar Panggung dan Ochank andahni Tatang Sumarsono rik Catetan Poéan Réré andahni Ai Koraliati.

Banjir Getih yaddo “cerita sejarah” sai ditulis semberana tanpa usaha penulisni guai mandayi latar sejarahni, bahasani semberana monéh. Lalampahan Napoléon, saduran ngisahkon kehurik’an Napoléon Bonaparté. Ochank karya Tatang Sumarsono naskahni mansa hadiah pendua delom saémbara ngarang roman sanak-sanak sai digawikon andahni PP-SS tahun 2007. Tentang pengalaman Ochank sai dihubungkon jama kepercayaan watni dunia siluman ulai, dalih minjakkon kerumasaan sanak-sanak sai ngebacani jama reti lingkungan. Sedong Si Sekar Panggung mesikop nihan ulih tentang kehurik’an sanak-sanak sai retok jadi joki rik serani-rani begaul jama kuda. Pengarang kelawan pastiti ngegambarkon kehurik’an jelma sai ngedok rik ngurus kuda lomba sai delom basa Sunda makkung wat.

Catetan poéan Réré (Catatan Ranian Réré) nyeritakon monéh masalah sai makkung wat dijadikon téma cerita delom basa Sunda, yaddo masalah kesumangan kejiwaan sanak beladingan. Rik Ai ngemukakonni kelawan besaja kidang ngejaga ketegangan kelawan ngebukani cutik-cutik ngeliwati catatan ranian adikni sai muli. Masalah sai muskil sina dikisahkon andahni Ai jak kacamata sanak muli sai secara kepaksa jadi penanggungjawab lamban-jan keluarga, ulih emakni ninggal rik bapakni lijung. Basa sai digunakonni pastiti nihan rik teuyun, sehingga helau guai contoh bagi sanak-sanak sai ngebacani. Naskahni mansa hadiah pertama delom saémbara ngarang bacaan sanak-sanak sai digawikon andahni PP-SS tahun 2007.

Seradu dipetimbangkon kelawan pastiti, Hadiah “Samsudi” 2008 ditetopkon guai dikenikon jama
Catetan Poéan Réré
Karya Ai Koraliati (l. di Garut, 28 April 1965)
Terbitan Penerbit Grafindo Media Pratama, Bandung

Jama Ai Koraliati haga dikenikon Hadiah “Samsudi” 2008 berupa piagam rik duit (Rp.2.500.000).

*

Upacara penyerahan Hadiah Sastera “Rancagé” rik “Hadiah Samsudi” insya Allah haga dilaksanakon ngeliwati gawibarong Yayasan Kebudayaan “Rancagé” jama Universitas Padjadjaran bulan Méi 2008 di kampus universitas sina.


Pabélan, 31 Januari 2008
Yayasan Kebudayaan “Rancagé”
Ajip Rosidi
Ketua Déwan Pembina

* Versi Lampung diguwaiko Irfan Anshory